บทความ
คู่มือเลือกคาร์ซีท: เปรียบเทียบ UN R129 กับ R44 และกฎหมายไทย
20 Nov 2026

ในประเทศไทย เด็กอายุไม่เกิน 6 ปีต้องใช้ที่นั่งนิรภัย ที่นั่งพิเศษ หรือวิธีป้องกันอันตรายอื่นตามที่ประกาศสำนักงานตำรวจแห่งชาติกำหนด หากไม่สามารถจัดที่นั่งตามเกณฑ์ได้ ประกาศมีมาตรการทางเลือก ส่วนรถสาธารณะและรถขนส่งผู้โดยสารเพื่อสินจ้างได้รับยกเว้นจากข้อกำหนดเรื่องที่นั่ง แต่ต้องปฏิบัติตามมาตรการทางเลือกเหล่านั้น UN Regulation No. 129 (R129) ซึ่งมีหมวด i-Size เป็นมาตรฐานรุ่นใหม่กว่า No. 44 (R44) โดยจัดประเภทตามส่วนสูง มีการทดสอบการชนด้านข้าง และกำหนดให้เด็กอายุต่ำกว่า 15 เดือนใช้ที่นั่งหันไปทางด้านหลังหรือด้านข้าง
ที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็กคืออะไร ใครกำหนดมาตรฐาน
คาร์ซีทในทางกฎหมายเรียกว่า "ที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็ก" คือที่นั่งหรือระบบยึดตรึงเด็กในยานพาหนะ ออกแบบมาเพื่อป้องกันเด็กเมื่อเกิดอุบัติเหตุหรือเบรกกะทันหัน ประกาศสำนักงานตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2566 ระบุประเภทที่นั่งที่ใช้ได้ 3 แบบ ได้แก่ ที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็กแบบหันหลัง แบบหันหน้า และที่นั่งเสริมความสูงแบบไม่มีพนักพิง (booster)
มาตรฐานอนุมัติระหว่างประเทศ (UN Regulation No. 44 และ No. 129) จัดทำในเวทีโลกว่าด้วยการปรับประสานข้อกำหนดยานยนต์ (WP.29) ของคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจแห่งสหประชาชาติสำหรับยุโรป (UNECE) ที่นั่งที่ผ่านการอนุมัติตามข้อกำหนด UN จะมีเครื่องหมายอนุมัติระบุข้อกำหนด ประเทศที่ให้การอนุมัติ และเลขอนุมัติ ส่วนฉลากยังแสดงช่วงส่วนสูงหรือน้ำหนักที่ใช้ได้ตามประเภทของเบาะ
กฎหมายไทยกำหนดอะไร
พ.ร.บ.จราจรทางบก (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2565 มาตรา 123 กำหนดให้เด็กอายุไม่เกิน 6 ปีใช้ที่นั่งนิรภัย ที่นั่งพิเศษ หรือวิธีป้องกันอันตรายอื่นตามที่สำนักงานตำรวจแห่งชาติกำหนด ประกาศกำหนดประเภทที่นั่งที่ใช้ได้ รวมถึงที่นั่งเสริมแบบไม่มีพนักพิง และวิธีปฏิบัติสำหรับผู้โดยสารที่สูงไม่เกิน 135 เซนติเมตรซึ่งไม่สามารถรัดเข็มขัดนิรภัยได้อย่างเหมาะสม
ประกาศสำนักงานตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2566 ระบุว่า หากไม่สามารถจัดให้เด็กอายุไม่เกิน 6 ปีนั่งในที่นั่งนิรภัยหรือที่นั่งพิเศษตามที่กำหนด ผู้ขับขี่ต้องปฏิบัติตาม 3 เงื่อนไข:
- ขับช้าโดยคำนึงถึงความปลอดภัยและชิดขอบทางด้านซ้าย
- ให้เด็กนั่งที่นั่งตอนหลัง ยกเว้นรถกระบะหรือรถกึ่งกระบะให้นั่งตอนหน้าได้ แต่ห้ามนั่งท้ายกระบะ
- มีผู้ใหญ่ที่มีความรับผิดชอบดูแล หรือใช้เข็มขัดนิรภัยคาดสะเอว
ประกาศยังกำหนดว่า หากมีมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) สำหรับที่นั่งประเภทนั้น ที่นั่งที่จะใช้ต้องเป็นไปตามมาตรฐานดังกล่าว
รถยนต์สาธารณะและรถขนส่งผู้โดยสารเพื่อสินจ้างได้รับยกเว้นจากข้อกำหนดเรื่องที่นั่งตามข้อ 4–6 แต่ประกาศให้นำมาตรการทางเลือกในข้อ 7 ไปใช้กับการโดยสารเหล่านี้ด้วย
R44 กับ R129: สองรุ่นมาตรฐาน
บทความนี้เปรียบเทียบข้อกำหนด UN สองฉบับที่จัดประเภทที่นั่งนิรภัยตามเกณฑ์ต่างกัน ได้แก่ R44 และ R129
UN Regulation No. 44 (R44) — รุ่นเดิม จัดกลุ่มตาม น้ำหนัก เด็ก เป็น 5 กลุ่ม:
- กลุ่ม 0 — เด็กหนักน้อยกว่า 10 กก.
- กลุ่ม 0+ — เด็กหนักน้อยกว่า 13 กก.
- กลุ่ม I — 9–18 กก.
- กลุ่ม II — 15–25 กก.
- กลุ่ม III — 22–36 กก.
UN Regulation No. 129 (R129) — มาตรฐานรุ่นใหม่ที่มีหมวด i-Size และจัดที่นั่งตามส่วนสูง ฉลากอนุมัติระบุช่วงส่วนสูงและน้ำหนักสูงสุดเมื่อมีข้อกำหนดดังกล่าว เด็กอายุต่ำกว่า 15 เดือนต้องใช้ที่นั่งหันหลังหรือหันด้านข้าง ที่นั่ง R129 แบบหันหน้าถูกออกแบบมาสำหรับเด็กที่สูงอย่างน้อย 76 ซม. และยังต้องอยู่ในช่วงอายุ ส่วนสูง และน้ำหนักที่ระบุสำหรับเบาะรุ่นนั้น สามารถนั่งหันหลังต่อไปได้นานกว่านั้นหากคู่มืออนุญาต
ความแตกต่างสำคัญระหว่างสองมาตรฐาน:
- การจัดขนาด — R44 ใช้หนัก R129 ใช้ส่วนสูง จึงควรตรวจช่วงน้ำหนักหรือส่วนสูงบนฉลากอนุมัติให้ตรงกับเด็ก
- การนั่งหันหลัง — ใน R44 กลุ่ม 0 และ 0+ เป็นแบบหันหลัง ส่วนเบาะกลุ่ม I บางรุ่นใช้แบบหันหน้าได้ตั้งแต่ 9 กก. ภายใต้ R129 เด็กอายุต่ำกว่า 15 เดือนต้องนั่งหันหลังหรือหันด้านข้าง UNECE แนะนำให้หันหลังให้นานที่สุดเท่าที่เบาะรุ่นนั้นอนุญาต และให้ทำตามฉลากกับคู่มือ
- การทดสอบแรงกระแทกด้านข้าง — R129 กำหนดการทดสอบการชนด้านข้างเป็นส่วนหนึ่งของการอนุมัติแบบ
- การติดตั้ง — เบาะ i-Size ใช้ ISOFIX ร่วมกับอุปกรณ์ป้องกันการหมุน เช่น สายยึดด้านบน (top tether) หรือขาค้ำ (support leg) UNECE ระบุว่าการติดตั้งด้วย ISOFIX อาจช่วยลดการติดตั้งผิดวิธี
ข้อกำหนดทั้งสองจัดประเภทที่นั่งต่างกัน ให้ตรวจเครื่องหมายอนุมัติและใช้ตามช่วงที่ระบุบนฉลากกับคู่มือเท่านั้น ในประเทศไทยยังต้องเป็นไปตามมาตรฐาน มอก. ที่ใช้กับที่นั่งประเภทนั้นด้วย
วิธีเลือกให้เหมาะกับลูก
- วัดส่วนสูงและน้ำหนักลูก แล้วดูฉลากจำเพาะของเบาะ — เบาะ R129 ระบุช่วงส่วนสูง เบาะ R44 ระบุกลุ่มน้ำหนัก เลือกเบาะที่ช่วงครอบคลุมลูก
- ตรวจเครื่องหมายอนุมัติ UN — เครื่องหมายอนุมัติระบุข้อกำหนด ประเทศที่ให้การอนุมัติ และเลขอนุมัติ หากหาเครื่องหมายนี้ไม่พบ ก็ไม่สามารถตรวจสอบการอนุมัติแบบ UN จากเครื่องหมายได้
- ตรวจความเข้ากันได้ของ ISOFIX โดยดูคู่มือรถว่ามีจุดยึดและตำแหน่งติดตั้งที่อนุญาตหรือไม่ หากเบาะได้รับอนุมัติให้ใช้กับรถบางรุ่นโดยเฉพาะ ให้ตรวจว่ารุ่นรถของคุณอยู่ในรายการที่คู่มือเบาะระบุ
- ให้นั่งหันหลังให้นานที่สุด — ภายใต้ R129 เด็กอายุต่ำกว่า 15 เดือนต้องนั่งหันหลังหรือหันด้านข้าง และที่นั่งหันหน้าไม่ได้ออกแบบสำหรับเด็กที่สูงต่ำกว่า 76 ซม. สำหรับทารกแรกเกิด ให้ตรวจว่าช่วงขนาดที่อนุมัติและคู่มือของเบาะครอบคลุมขนาดตัวของเด็ก
- อ่านคู่มือผู้ผลิต — ให้ทำตามคู่มือเบาะทั้งเรื่องการติดตั้งและการรัดตัวเด็ก UNECE รายงานว่าพบการติดตั้งเบาะผิดวิธีหรือการรัดตัวเด็กไม่ถูกต้อง จึงควรตรวจขั้นตอนการติดตั้งทุกครั้ง
- เบาะหันหลังแถวหน้า — หากต้องติดตั้งเบาะหันหลังที่เบาะผู้โดยสารหน้า UNECE ระบุว่าต้องปิดถุงลมนิรภัยด้านหน้า
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เปลี่ยนเป็นหันหน้าเร็วเกินไป — เด็กที่ยังไม่อยู่ในช่วงที่เบาะอนุญาตให้หันหน้าได้ต้องนั่งหันหลังหรือหันด้านข้าง ภายใต้ R129 เด็กอายุต่ำกว่า 15 เดือนห้ามหันหน้า และที่นั่งหันหน้าไม่ได้ออกแบบสำหรับเด็กที่สูงต่ำกว่า 76 ซม. UNECE แนะนำให้นั่งหันหลังให้นานที่สุด
- สายรัดหลวม — ปรับและรัดสายตามขั้นตอนในคู่มือของเบาะทุกครั้ง
- ใช้เบาะที่ไม่พอดีขนาด — ใช้เบาะภายในช่วงส่วนสูงและน้ำหนักเด็กที่ระบุบนฉลากอนุมัติและในคู่มือเท่านั้น
- ติดตั้งผิดตำแหน่ง — อ่านคู่มือแต่ละรุ่น เพราะไม่ใช่ทุกเบาะจะติดตั้งได้ทุกตำแหน่งในทุกรถ
ถาม-ตอบ (FAQ)
ลูกนั่งหันหน้าได้เมื่อไร ภายใต้ R129 เด็กอายุต่ำกว่า 15 เดือนต้องนั่งหันหลังหรือหันด้านข้าง และที่นั่งหันหน้าไม่ได้ออกแบบสำหรับเด็กที่สูงต่ำกว่า 76 ซม. หลังจากพ้นเงื่อนไขขั้นต่ำ ให้ตรวจฉลากและคู่มือของเบาะรุ่นนั้น โดยสามารถนั่งหันหลังต่อไปได้นานกว่า
booster ถือว่าใช่คาร์ซีทไหม ประกาศสำนักงานตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2566 ระบุที่นั่งเสริมแบบไม่มีพนักพิงเป็นหนึ่งในที่นั่งพิเศษที่ใช้ได้ ควรตรวจมาตรฐาน มอก. ที่เกี่ยวข้องและทำตามคู่มือผู้ผลิตเบาะ
ไม่มีคาร์ซีทจะทำอย่างไร หากไม่สามารถจัดที่นั่งตามข้อกำหนดได้ ให้ทำตามมาตรการทางเลือก 3 ข้อ: ขับช้าและชิดซ้าย ให้นั่งเบาะหลัง (รถกระบะให้นั่งหน้าได้แต่ห้ามนั่งท้ายกระบะ) และมีผู้ดูแลเด็กหรือให้เด็กคาดเข็มขัดรัดหน้าตัก รถสาธารณะและรถขนส่งผู้โดยสารเพื่อสินจ้างก็ต้องปฏิบัติตามมาตรการทางเลือกนี้ตามประกาศ
ใช้คาร์ซีทจากต่างประเทศได้ไหม เครื่องหมาย UN R44 หรือ R129 แสดงการอนุมัติตามข้อกำหนดนั้น แต่ไม่ได้ยืนยันโดยตัวมันเองว่าสินค้าตรงตามข้อกำหนดของไทยทุกข้อ ควรตรวจว่าที่นั่งประเภทนั้นมีมาตรฐาน มอก. ที่ใช้บังคับหรือไม่ และตรวจฉลากกับผู้ขายก่อนซื้อ
ตรวจอย่างไรว่าคาร์ซีทในไทยเป็นของจริง ตรวจเครื่องหมายอนุมัติ UN (ข้อกำหนด ประเทศที่ให้การอนุมัติ และเลขอนุมัติ) ตรวจช่วงขนาดของเบาะ และเก็บหลักฐานการซื้อไว้
สำหรับร้านค้าและการลงทะเบียนสินค้า
ร้านค้าปลีกและห้างสรรพสินค้าที่สนใจแบรนด์ซึ่ง BC Link จัดจำหน่าย สามารถติดต่อผ่านหน้าสำหรับคู่ค้าธุรกิจ ส่วนผู้ที่ซื้อสินค้าที่ BC Link จัดจำหน่ายจากร้านค้าปลีก สามารถลงทะเบียนเพื่อเปิดใช้การรับประกันและบริการหลังการขายได้ที่หน้าลงทะเบียนสินค้า
