บทความ

กฎสินค้าแม่และเด็กไทย: มอก. 685 ของเล่น อย. ภาชนะสัมผัสอาหาร

17 Nov 2026

Silicone baby feeding products (bottles, bowls, spoons)

กฎของสินค้าแม่และเด็กในประเทศไทยขึ้นอยู่กับหมวดของสินค้า: ของเล่นต้องเป็นไปตามมาตรฐานบังคับ มอก. 685 ของเล่น (TIS 685-1:2562) ของ TISI, สินค้าที่สัมผัสอาหาร เช่น ขวดนม ชาม ช้อน และแผ่นซิลิโคน ต้องเป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (อย.) เรื่องภาชนะบรรจุอาหาร และฉลากต้องระบุข้อมูลภาษาไทย

บทความนี้เจาะลึกแต่ละมาตรฐานว่าครอบคลุมอะไรบ้าง ทดสอบอะไร และเอกสารทางการอยู่ที่ไหน เพื่อให้แบรนด์ตรวจสอบข้อกำหนดของสินค้าตนเองก่อนนำเข้า

สินค้าชิ้นไหน อยู่ภายใต้กฎใด

  • ของเล่นสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 14 ปี → TISI: มาตรฐานบังคับ มอก. 685 เล่ม 1–2562
  • ขวดนม ขวดเก็บน้ำนม ชาม ช้อน และภาชนะสัมผัสอาหาร → อย.: ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 369/2558 (ขวดนมและภาชนะบรรจุนมสำหรับทารกและเด็กเล็ก) และฉบับที่ 435/2565 (ภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก)
  • อาหารทารก อาหารสูตรต่อเนื่อง และอาหารเสริมสำหรับเด็กอ่อน → อย.: จัดเป็นอาหาร "ควบคุมเฉพาะ" (หมวด 1) ต้องยื่นคำขอและได้รับเลข อย.
  • เครื่องสำอางเด็ก เช่น โลชั่นและครีมกันแดด → อย.: ต้องจดแจ้งก่อนวางขาย และฉลากต้องเป็นภาษาไทย
  • สินค้าแม่และเด็กที่ใช้ไฟฟ้า เช่น เครื่องอุ่นขวดนม → ตรวจสอบรายการสินค้าที่กฎหมายกำหนดให้ต้องเป็นไปตามมาตรฐานใน ฐานข้อมูลสินค้าบังคับมาตรฐานของ TISI เพราะอาจอยู่ภายใต้มาตรฐานด้านความปลอดภัยของเครื่องใช้ไฟฟ้าด้วย
  • กฎฉลากควบคุมทั่วไป (พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค มาตรา 30) ดูเพิ่มเติมในบทความ การนำแบรนด์สินค้าแม่และเด็กมาขายในไทย: มาตรฐานและช่องทาง

กฎของสองหน่วยงานนี้มีที่มาต่างกัน TISI (สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม) ดูแลความปลอดภัยของสินค้าอุตสาหกรรมโดยกำหนดมาตรฐาน มอก. ซึ่งของเล่นเป็นหมวดที่บังคับใช้กับสินค้าเด็กโดยตรง ส่วน อย. (สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข) ดูแลความปลอดภัยของอาหาร ภาชนะที่สัมผัสอาหาร และเครื่องสำอาง ดังนั้นสินค้าแม่และเด็กชิ้นเดียวอาจต้องผ่านเกณฑ์ทั้งสองหน่วยงาน ตัวอย่างเช่น ขวดนมที่มีชิ้นส่วนเสริมสำหรับฝึกจับต้อง ต้องเป็นไปตามเกณฑ์ภาชนะสัมผัสอาหารของ อย. และถ้าชิ้นส่วนนั้นเข้าข่ายของเล่น ก็ต้องพิจารณาเกณฑ์ของเล่นด้วย การจำแนกหมวดสินค้าทุก SKU จึงเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญที่สุด

ของเล่น: มอก. 685 เล่ม 1–2562 (TIS 685-1:2562)

มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) 685 เล่ม 1–2562 เรื่อง ของเล่น: ข้อกำหนดด้านความปลอดภัย ส่วนที่ 1: ข้อกำหนด จัดทำโดยอ้างอิง ISO 8124 เล่ม 1 2 3 และ 6 รวมถึง EN 71-1 และเป็นมาตรฐานบังคับ ที่ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 22 กันยายน 2565 ตามกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง

ขอบเขตครอบคลุมของเล่นที่เด็กอายุต่ำกว่า 14 ปีใช้เล่น ครอบคลุมทั้งตัวสินค้าและชิ้นส่วนหรืออุปกรณ์เสริมของของเล่น ครอบคลุมข้อกำหนดการทดสอบ 3 ด้านหลัก

  • กายภาพและกลไก เช่น ชิ้นส่วนเล็กที่เสี่ยงต่อการกลืนหรือสำลัก
  • ความต้านไฟ ของวัสดุ
  • สารเคมี เช่น ค่าการชะล้างตัว (migration) ของธาตุโลหะในวัสดุ และปริมาณสารพาทาเลตในพลาสติก ยาง และสารเคลือบผิว ซึ่งเข้มงวดขึ้นสำหรับของเล่นสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปีที่มีชิ้นส่วนนำเข้าปาก

วิธีการทดสอบกำหนดไว้ในมาตรฐาน มอก. 685 เล่ม 2 (วิธีทดสอบ)

เหตุผลที่มาตรฐานนี้บังคับใช้ เพราะของเล่นเป็นสินค้าที่เด็กใช้ใกล้ชิดและมักใช้เองโดยไม่มีผู้ใหญ่ดูแลตลอดเวลา ผู้ผลิตจึงต้องรับผิดชอบต่อความปลอดภัยทั้งเชิงกายภาพและเคมี การทำให้เป็นมาตรฐานบังคับทำให้ผู้บริโภคตรวจสอบได้ว่าสินค้านั้นผ่านการประเมินตามเกณฑ์มาตรฐานไทย โดยดูได้จากเครื่องหมาย TIS และ QR code ของใบอนุญาตบนฉลาก

สิ่งที่ต้องทราบคือ สินค้าบางชนิดไม่ถูกจัดว่าเป็นของเล่น เช่น หนังสติ๊ก ลูกธนู ว่าว ลูกดอกแหลม รถจำลอง ชุดทดลองวิทยาศาสตร์ หรือเครื่องประดับแฟชั่นสำหรับเด็ก แบรนด์ควรตรวจสอบทีละ SKU ว่าเข้าข่ายมาตรฐานนี้หรือไม่ เพราะขั้นตอนการทดสอบและข้อกำหนดฉลากจะต่างกัน

สำหรับสินค้าที่อยู่ในขอบเขต ผู้ผลิตและผู้นำเข้าต้องจดทะเบียน มอก. โดยสินค้าต้องมีเครื่องหมาย TIS พร้อม QR code ของใบอนุญาต และผ่านการทดสอบตามข้อกำหนดของมาตรฐานก่อนวางขายในไทย

ข้อกำหนดฉลากของของเล่น (ตามฐานข้อมูลสินค้าควบคุมของ TISI) ระบุว่าฉลากต้อง

  • ใช้ภาษาไทย
  • ระบุชื่อหรือเครื่องหมายของผู้นำเข้าและสถานที่ประกอบการ
  • ระบุชื่อผู้ผลิต ประเทศที่ผลิต
  • ระบุช่วงอายุผู้ใช้งาน
  • ระบุคำเตือน (ถ้ามี)
  • ระบุเดือนและปีที่ผลิตหรือนำเข้า
  • คำว่า "คำเตือน" ต้องเป็นตัวหนาสูงอย่างน้อย 4 มิลลิเมตร และข้อความคำเตือนสูงอย่างน้อย 3 มิลลิเมตร

เอกสารทางการ: TIS 685-1:2562 ฉบับเต็ม (PDF) และ ฐานข้อมูลสินค้าที่กฎหมายกำหนดให้ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน — ของเล่น (TISI)

ภาชนะสัมผัสอาหาร: ประกาศของ อย.

สินค้าที่สัมผัสอาหารโดยตรง เช่น ขวดนม ขวดเก็บน้ำนม ชาม ช้อน แผ่นรองซิลิโคน หรือแก้วน้ำของเด็ก ต้องเป็นไปตาม พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522 และประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง

คำว่า "การย้ายตัว" หรือ migration ที่พบในประกาศเหล่านี้ หมายถึง ปริมาณสารเคมีจากวัสดุภาชนะที่อาจถ่ายโอนไปยังอาหารหรือเครื่องดื่ม อย. จึงกำหนดขีดจำกัดสูงสุดของสารที่อาจย้ายตัวไปหาอาหารแยกตามชนิดของวัสดุ เพื่อให้มั่นใจว่าสารจากภาชนะที่อยู่ในสัมผัสกับอาหารของทารกและเด็กอยู่ในระดับที่ปลอดภัย

  • ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 435 พ.ศ. 2565 เรื่อง กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก ออกเมื่อเดือนมิถุนายน 2565 และภาชนะพลาสติกทุกชนิดต้องเป็นไปตามประกาศตั้งแต่วันที่ 18 มิถุนายน 2567 กำหนดพอลิเมอร์ (พลาสติก) 12 ชนิดที่ได้รับอนุญาตให้ใช้ทำภาชนะบรรจุอาหาร (ทั้งชนิดเดียวและผสม) ขีดจำกัดการย้ายตัว (migration) ของสารต่าง ๆ และข้อกำหนดสำหรับพลาสติกที่ใช้แล้วนำมาใช้ใหม่ (recycled)
  • ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 369 พ.ศ. 2558 เรื่อง ขวดนมและภาชนะบรรจุนมสำหรับทารกและเด็กเล็ก กำหนดคุณภาพและขีดจำกัดการย้ายตัวรายวัสดุ สำหรับขวดนมและภาชนะบรรจุนมโดยเฉพาะ

สินค้าซิลิโคนสำหรับเด็ก เช่น ชาม ช้อน หรือแผ่นรอง ถือเป็นผู้ผลิตสัมผัสอาหาร ควรตรวจสอบกับ อย. ว่าเป็นไปตามเกณฑ์ประกาศฉบับใด

นอกจากนี้ อย. อยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็นเพื่อปรับปรุงประกาศฉบับที่ 435 (ปิดรับความเห็น 31 ธันวาคม 2026) ดังนั้นแบรนด์ควรตรวจสอบสถานะล่าสุดของกฎก่อนวางขาย รายละเอียดตาม ประกาศของ อย.

เอกสารทางการ: ประกาศ 435/2565 ฉบับภาษาอังกฤษ (PDF), ประกาศ 369/2558 ภาคผนวกวิธีวิเคราะห์ (PDF).pdf) และ หมวดกฎหมาย อย. ด้านอาหารและภาชนะบรรจุ

หมวดอื่นที่เกี่ยวข้อง

  • อาหารทารก อาหารสูตรต่อเนื่อง และอาหารเสริมสำหรับเด็กอ่อน จัดเป็นอาหาร "ควบคุมเฉพาะ" (หมวด 1) ของ อย. ซึ่งเป็นหมวดที่มีข้อกำหนดเข้มงวดที่สุด ต้องยื่นคำขอต่อ อย. ก่อนการผลิตหรือนำเข้า รายละเอียดตาม หน้าจัดหมวดอาหารของ อย.
  • เครื่องสำอางเด็ก เช่น โลชั่น ครีมกันแดด หรือบาล์ม ต้องจดแจ้งต่อ อย. ในประเทศไทยก่อนวางขาย และฉลากต้องเป็นภาษาไทย อ่านได้ชัดเจน รายละเอียดตาม หน้า อย. ด้านเครื่องสำอาง

เช็กลิสต์ก่อนวางขาย

  1. จัดหมวดสินค้า — ระบุทีละ SKU ว่าเข้าข่ายของเล่น สัมผัสอาหาร อาหาร เครื่องสำอาง หรือสินค้าไฟฟ้า
  2. ระบุมาตรฐานหรือประกาศที่บังคับใช้ — ระบุเอกสารเฉพาะฉบับ และวิธีทดสอบที่เกี่ยวข้อง
  3. ออกแบบฉลากภาษาไทย — ให้ครบตามข้อกำหนดของแต่ละหมวด รวมถึงขนาดตัวอักษรและข้อมูลบังคับ
  4. ตั้งผู้นำเข้าในไทย — นิติบุคคลไทยเป็นผู้รับผิดชอบสินค้า เอกสาร และการติดต่อหน่วยงานกำกับ
  5. ตรวจสอบสถานะล่าสุดก่อนวางขาย — กฎและประกาศมีการปรับปรุงเป็นระยะ ควรยืนยันกับ อย. / TISI หรือพาร์ทเนอร์ในไทย

ถาม-ตอบ

สินค้าแม่และเด็กทุกชิ้นต้องขอ มอก. ไหม

ไม่ใช่ทุกชิ้น มาตรฐานบังคับครอบคลุมเฉพาะสินค้าที่ TISI กำหนดเป็นรายการบังคับ และของเล่นเป็นหมวดหลักของสินค้าเด็ก ภาชนะสัมผัสอาหารและเครื่องสำอางอยู่ภายใต้ อย. ซึ่งมีขั้นตอนและเอกสารอีกชุดหนึ่ง ควรตรวจสอบทีละ SKU

ของเล่นที่ได้ CE หรือ EN 71 มาแล้ว ต้องทดสอบในไทยอีกไหม

ต้อง มาตรฐาน มอก. 685-1:2562 จัดทำโดยอ้างอิง ISO 8124 และ EN 71 แต่สินค้าที่วางขายในไทยต้องจดทะเบียน มอก. ผ่านระบบ TISI ผลทดสอบจากยุโรปช่วยยืนยันคุณภาพสินค้าได้ แต่ไม่สามารถนำมาใช้เป็นหลักฐานแทนขั้นตอนของ TISI ได้

ภาชนะซิลิโคนสำหรับเด็ก (ขวด ชาม ช้อน) อยู่ภายใต้กฎไหน

อยู่ในหมวดสัมผัสอาหาร อย. กำหนดคุณภาพและขีดจำกัดการย้ายตัวรายวัสดุ เช่น ฉบับที่ 369/2558 สำหรับขวดนมและภาชนะบรรจุนมสำหรับทารกและเด็กเล็ก และฉบับที่ 435/2565 สำหรับภาชนะพลาสติก ควรตรวจสอบกับ อย. ว่าวัสดุของสินค้าเข้าเกณฑ์ประกาศฉบับใด

อาหารทารกต้องทำอะไรก่อนขาย

อาหารทารก อาหารสูตรต่อเนื่อง และอาหารเสริมสำหรับเด็กอ่อน เป็นอาหาร "ควบคุมเฉพาะ" (หมวด 1) ของ อย. ต้องยื่นคำขออนุญาตและได้รับเลข อย. ก่อนการผลิตหรือนำเข้า ไม่ใช่การจดแจ้งทั่วไป

ใครช่วยจัดการเรื่องมาตรฐานได้

ผู้นำเข้าหรือพาร์ทเนอร์ในไทยเป็นผู้รับผิดชอบด้านเอกสาร การประสานงานการทดสอบ และฉลาก ดูรายละเอียดเพิ่มเติมในบทความ การนำแบรนด์สินค้าแม่และเด็กมาขายในไทย: มาตรฐานและช่องทาง

คุยกับ BC Link

หากแบรนด์ของคุณกำลังเตรียมสินค้าเพื่อเข้าสู่ตลาดไทย ตั้งแต่การจำแนกมาตรฐาน การทดสอบ การทำฉลากภาษาไทย ไปจนถึงช่องทางขาย ทีม BC Link ดูแลได้ครบทุกขั้นตอน ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ เกี่ยวกับ BC Link และ ติดต่อเรา

แหล่งอ้างอิง